• تاریخ خبر : سه شنبه ۰۸ دی ۱۳۹۴
  • ساعت ۱۳:۴۲

مسجد النبی؛ پیش رو در گردشگری زیارتی


مسجد نبوی، در مدینه که امروزه یکی از مهمترین و بزرگترین مساجد و اماکن مذهبی و زیارتی در بین مسلمانان است؛ در خاور شهر مدینه بنا شده است. آنچه امروزه ما از مسجد پیامبر می شناسیم دارای ظاهری بسیار زیبا و معماری غنی اسلامی است که هفت باب اصلی و در مجموع ۸۱ ورودی دارد.
آناهید نیوز- مسجد النبی، مسجد نبوی ، مسجد پیغمبر، شاید نخستین تجربه جمعی اعراب در حوزه معماری باشد. مسجد را پیامبر اسلام در سال نخست هجری و در نخستین روزهای ورود به مدینه به دست خود و به همراهی مهاجرین و انصار ساخت. آرامگاه پیامبر اسلام، که در منزل او واقع بود، پس از توسعه مسجد در آن قرار گرفت.

 

 

نبوی1

 

در معماری مکه، آنچه بیش تر نمود می یافت، استفاده از خِشت و گِل در سقف و استحکام بنا از نظر استفاده از سنگ و مصالح محکم بود که براساس وضعیت اقلیمی مکه به سبب باران های سیل آسا و گرمای طاقت فرسا بود. اما در مدینه، به دلیل داشتن هوای نسبتاً مطبوع و بارش باران کم و به ویژه غنی بودن این سرزمین از نخل خرما و چوب، مصالح بیشتر خانه ها و معماری آن ها را چوب تشکیل می داد که در سقف ها به کار می رفت.
استاد کریم پیرنیا در کتاب خود با اشاره به رشد الگوبرداری از معماری مسجد و خانه پیامبر در شکوفایی معماری اسلامی نوشته است: “خانه پیامبر که بعد از رحلتش محل عبادت شده بود، به تدریج به صورت الگوی اصلی همه مساجد اسلام درآمد.”

مسجد النبی با گذشت زمان و در دوره های مختلف تاریخ عربستان، تغییرات زیادی کرده است، از کوچک ترین جزییات تا بازسازی کامل مجموعه. آخرین بازسازی ها در دوران پادشاه فهد اتفاق افتاد که اندازه ی مسجد به طور قابل ملاحظه ای افزایش یافت و در نتیجه تعداد بسیار زیادی زائر و نمازگزار را در خود جای داد. ضمنا امکانات و تجهیزات مدرن بسیاری مانند سیستم تهویه ی هوا به مجموعه اضافه شد.

 

 

نبوی3

 

ساختمان امروزی مسجد النبی شامل یک پلان مستطیلی شکل در دو طبقه و نمازخانه ی عثمانی رو به جنوب است. نمازخانه ی اصلی کل طبقه ی اول را اشغال کرده است. محوطه ی مسجد اکنون ۱۰۰ برابر بزرگ تر از نخستین بنای مسجد است که توسط پیامبر ساخته شد و می تواند بیش از نیم میلیون نمازگزار را در خود جای دهد.
مسجد پیامبر دارای یک بام صاف سنگفرش شده است که ۲۴ گنبد متحرک بر پایه هایی مربعی در چند نقطه ی آن سر برون آورده اند. سوراخ هایی که درون پایه ی هر گنبد ایجاد شده اند، فضاهای داخلی را روشن می کنند. در زمان های اوج شلوغی، از بام نیز برای برپایی نماز استفاده می شود، به این صورت که ۲۴ گنبد بر روی شیارهای فلزی می لغزند و بر روی بخش های مختلف سقف سایه می اندازند و در عین حال چشمه هایی برای ورود نور به نمازخانه فراهم می آورند. در این اوقات، حیاط مسجد عثمانی نیز با سایبان هایی که به ستون ها اضافه شده اند، پوشیده می شوند.

بخش‏های مختلف مسجدالنبی:

روضه‌ شریف: قسمتی از مسجدالنبی که در ناحیه‌ی جنوب شرقی (رو به سمت قبله) قرار دارد، به نام روضه‌ مطهر شناخته می‏شود. این قسمت فضیلت زیادی دارد و در حدیثی از رسول خدا (ص) به عنوان باغی از باغ‏های بهشت معرفی شده است. در محدوده‌ روضه‌ مطهره، سه مکان مقدس دیگر نیز وجود دارد که عبارتند از مرقد مطهر پیامبر(ص)، منبر و محراب.
منبر: یکی از مکان‌های مقدس در مسجد، محل منبر رسول خدا (ص) است. در روایات آمده است که پیامبر در آغاز با تکیه بر درخت خرما، به ایراد خطبه می‏پرداخت. یکی از اصحاب پیشنهاد ساختن منبری را داد تا رسول خدا (ص) روی آن بنشیند تا هم مردم او را ببینند و هم آن حضرت از ایستادن خسته نشود.
محراب: محراب در محلی ساخته شده است که رسول خدا (ص) در آنجا نماز می‏گزارد و در این که محل نماز آن حضرت همین محراب فعلی است، تردیدی نیست.

ستون‏های مسجد: سقف مسجد پیامبر (ص) بر ستون‏هایی قرار داشت‏ که علاوه بر نگهداری سقف، مورد استفاده‌ی رسول خدا (ص) و اصحاب آن حضرت بود. از ستون‏های هشتگانه‌ی آن زمان خاطرات ویژه‏ای باقی مانده که سبب تقدس آن شده است، به طوری که اکنون نزدیک به ۷۰۶ ستون در مسجد وجود دارد. ستون‏هایی که در محل قدیمی مسجد، در قسمت جنوبی آن قرار دارد، اکنون با رنگ سفید از بقیه ستون‏ها مشخص شده است که برخی از آن‌ها عبارتند از ستون مَحْرَس، علی بن ابیطالب (ع) در کنار این ستون می‏ایستاد و از رسول خدا (ص) محافظت می‏کرد. استوانه‌ی محرس را به نام استوانه‌ی علی بن ابیطالب نیز می‏شناسند.
ستون توبه: این ستون را استوانه‌ی ابولبابه نیز نامیده‏اند. ابولبابه پس از کاری که به سود یهودیان بنی‏قریظه از او سر زد، در عذاب وجدان قرار گرفت و به منظور توبه و تنبیه خویش، خود را به ستون بست و افزون بر ۱۰ شبانه روز بر آن حال باقی ماند و تنها در اوقات نماز و هنگام قضای حاجت، دخترش او را از ستون می‏گشود تا این‌که بر پیامبر خدا (ص) در مورد پذیرش توبه‌ی ابولبابه وحی نازل شد. آن حضرت به مسجد آمد و او را از ستون باز کرد. نماز و توبه در کنار این ستون فضیلت دارد.
ستون وفود: یکی از کارهای روزانه‌ی رسول خدا (ص) ملاقات با سران قبایل بود. محل این ملاقات در کنار ستونی از ستون‏های مسجد بود که بعدها به نام «اسطوان الوفود» معروف شد و اکنون نیز به همین نام شناخته می‏شود.

ستون سریر: محلی است که پیامبر تختی از شاخه‏های خرما را در کنار آن می‏گذاشت و روی آن به استراحت می‏پرداخت.

ستون مهاجرین: علت انتخاب نام مهاجرین برای این ستون، شاید این بوده است که مهاجران مکه در کنار این ستون، نماز می‌گزاردند و می‏ نشستند. این ستون به نام عایشه نیز شناخته می‏شود زیرا از عایشه نقل شده است که اگر مردم فضیلت نماز در کنار این ستون را می‏دانستند بر سر آمدن کنار آن قرعه می‏زدند و به همین دلیل به آن ستون قرعه هم گفته شده است.

 

 

نبوی

 

ستون تهجد: در روایت است که پیامبر (ص) شب هنگام که مردم، مسجد را به سوی خانه‏های‌شان ترک می‏کردند، حصیری در کنار این ستون می‏گستراندند و به تهجد و نماز شب می‏پرداخت و به همین مناسبت به این اسم معروف شد.

ستون مربعهالقبر: این استوانه که به آن مقام جبرئیل نیز می‏گویند، چسبیده به ضلع شمالی ضریح مطهر است و در خانه‌ی حضرت فاطمه (س) از آنجا گشوده می‏شد. این همان دری است که به روایت ابن عباس، پیامبر خدا (ص) هر روز پنج بار در وقت نمازهای پنجگانه، به مدت نه ماه کنار آن در می‏ایستاد و می‏گفتند: «اَلسَّلامُ عَلَیْکُمْ وَ رَحْمَهُ اللَّهِ وَبَرَکاتُهُ، إِنَّما یُرِیدُ اللَّهُ لِیُذْهِبَ عَنْکُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَیْتِ وَ یُطَهِّرَکُمْ تَطْهِیراً.»
ستون مخلقه: رسول خدا در آغاز بر تنه‌ی درخت خرمایی تکیه می‏کردند و خطبه می‏خواندند. نوشته‏اند؛ زمانی که برای آن حضرت منبر ساخته شد از این درخت ناله‏ای برخاست شبیه ناله‌ی شتر ماده‏ای که از بچه‌ی خود جدا شده است، از این رو این ستون را، ستون حنّانه نامیده‏اند. ستون مخلقه در محل همان تنه‌ی نخل نصب شده است.
صفه‏: صفه نام مکانی است که گروهی از مهاجران مسلمان بی‏سرپناه در سال‏های اولیه‌ی هجرت در آنجا سکونت داشتند. زمینی که به آن‌ها اختصاص داده شده بود حدود ۹۶ متر مساحت داشت و مسقف بود و در میان باب جبرئیل و باب النساء قرار داشت. افرادی مانند بلال، ابوذر، مقداد، حذیفه و… از اصحاب صفه بودند.

مقام جبرئیل: این محل به خاطر این به عنوان مقام جبرئیل شناخته شد که این فرشته‌ی مقرب الهی از آنجا بر رسول خدا (ص) وارد می‏شد و به خدمت آن حضرت می‏رسید، این محل اکنون داخل حجره‌ی شریفه قرار دارد و قابل دسترسی نیست.
اما درباره‌ درهای نخستین مسجدالنبی (ص) در منابع تاریخی چنین ذکر شده است؛ زمانی که مسجدالنبی ساخته شد، سه در برای ورود و خروج داشت؛ اما در سال سوم هجرت به دستور پیامبر (ص) همه‌ی درهای خانه‌ها به جز در خانه‌ی علی (ع) به مسجد بسته شد.

باب جبرئیل: این در محل ورود رسول خدا (ص) بوده است. همچنین پیامبر (ص) در ورودی این باب با جبرئیل ملاقات کرده است.

باب الرحمه: نامگذاری این در برگرفته از حدیث رسول خدا (ص) است. ایشان به درخواست شخصی که از این در وارد شده بود از خداوند طلب نزول باران کردند و پس از هفت روز نیز طبق درخواست همان شخص تقاضای قطع باران کردند.

باب السلام: این در از زمان بنای نخستین مسجد وجود داشته است.

باب النساء: این در اختصاص به رفت و آمد زن‌ها به مسجد داشته است.

باب البقیع: از درهای قدیمی مسجد است که روبه‌روی قبرستان بقیع قرار دارد


برای ارسال نظرات از فرم پایین صفحه استفاده کنید.
" باسپاس از اظهار نظر شما دیدگاه و نظرات ارسالی پس ازتایید در وب سایت آناهیدنیوز قرارخواهد گرفت. پیام های غیرمرتبط و یا مطالبی که در آن شئونات اخلاقی رعایت نشده باشد، منتشرنمی شود."